Dünya küçük derler ya… Kurban Bayramı’nda Odaş CA CEO’su Zeynep Dereli’ye kutlama mesajı attım. Fark ettik ki ikimiz de aynı anda Özbekistan’dayız. Ama sebeplerimiz farklıydı. Ben bir dostumu ziyaret ediyordum, Zeynep Hanım ise çok daha stratejik bir neden için oradaydı: IV. Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu.
Ve bu beklenmedik kesişme, bana yalnızca bir dost sohbeti değil, bölgesel ekonomik dönüşümün kalbindeki aktörlerden birini tanıma fırsatı sundu. Aynı zamanda bir gezegenin yatırım geleceğine dair sorular da sordurdu.
Yeni bir cazibe merkezi
Bayramın hemen sonrasında, Taşkent’te gerçekleşen, klasik anlamda bir forum değil, bir paradigma değişiminin sahnesiydi. 97 ülkeden gelen 8 binden fazla katılımcı, 30,5 milyar dolarlık yatırım anlaşmaları… Ancak rakamlar bu etkinliğin yalnızca yüzeyini anlatıyor.
Gerçek mesele şuydu: “Neden şimdi ve neden Taşkent?”
Cevap, Özbekistan Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev’in vizyonunda saklı. “Yeni Özbekistan” sadece bir slogandan ibaret değil; yasal reformlar, dijitalleşme, bölgesel entegrasyon ve yatırımcı dostu politikalarla bezenmiş bir kalkınma manifestosu.
Yeşil gelecek ve dijital zemin
Forumda öne çıkan başlıklar geleceğin ekonomisini bugünden şekillendiren başlıklardı:
. Yeşil Enerji: TotalEnergies’in Navoi’de 800 MW’lık güneş santrali yatırım tutarı 1,2 milyar dolar. Ama asıl çarpıcı olan? Kurulacak 20 veri merkezinin enerji ihtiyacının yalnızca yenilenebilir kaynaklardan sağlanacak olması. Yani enerji sadece üretmek değil, veriyi korumak için de var.
. Teknolojik Mineraller: Altın ve uranyum rezervlerinde dünya liderlerinden biri olan Özbekistan, artık sadece maden değil, nihai ürün üretecek entegre sistemlere yatırım yapıyor.
. Dijital Yatırım Ekosistemi: Blockchain tabanlı ihaleler, e-ihale sistemiyle arazi tahsisi ve yatırımcılara sağlanan 10 yıllık kira vergisi muafiyeti… Taşkent artık bölgenin “Fintech başkenti” olmaya aday.
Bir santralin kalbinde
Ve sonra yolculuğumuz Urgenc’e uzandı. Odaş CA’nın 174 MW kapasiteli Doğal Gaz Kombine Çevrim Santralini gezme şansı buldum. Zeynep Hanım ile güncel konularla başlayan sohbetimiz, stratejik derinliği olan bir görüşmeye dönüştü.
Bu santral sıradan bir enerji tesisi değil. Şanlıurfa’dan Özbekistan’a “reloke edilmiş” bir yapı. 25 yıl boyunca dolar bazlı garantili elektrik satışıyla çalışıyor.
Üstelik politik risk sigortası ve devlet destekli sözleşmelerle hem güvenli hem de sürdürülebilir.
Zeynep Dereli’nin ifadesiyle: “Bu santral, Özbekistan’ın Batı’yla enerji köprüsü kurduğu ilk projelerden biri.”
Enerjiden öte bir dönüşüm
Odaş sadece enerji üretmiyor.
Bugün Kütahya’da antimuan madenciliğinden Venezuela’daki petrol çıkarma hizmetlerine, Göcek’teki turizm yatırımlarından güneş enerjisine kadar entegre bir dönüşüm vizyonu ortaya koyuyor. Malum, antimuan madeni, nadir metallerden biri kabul ediliyor.
Zeynep Hanım’a göre, Özbekistan bu vizyonun önemli bir parçası.
Uçucu kül, alçı taşı üretimi ve yenilenebilir enerji yatırımları yakında gündeme gelebilir.
Yani yatırımlar sadece kazanç değil, bölgesel kalkınma ve lojistik entegrasyonun da kaldıraçları olacak.
“Borcumuz yok” diyen Zeynep Hanım, grubun yeni yatırımlar konusunda, vizyonuna da işaret ediyor.
Yatırımı kültürel derinlikte anlamak
Bu forum yalnızca iş ve ekonomi konuşmalarıyla sınırlı kalmadı. Hep birlikte, Hiva’ya da uğradık. Harzemşahlar devletine başkentlik de yapmış olan Hiva, hala tarihi atmosferini koruyor. Mutlaka görülmeye değer bir kültürel destinasyon.
Karakalpakistan ile Harezm’in kalbinde yer alan bu kadim şehir, bize şu soruyu sordurdu:
“Yatırım sadece para mı, yoksa kültürün, kimliğin ve yaşanabilirliğin ortaklaştığı bir vizyon mu?”
Hiva’nın taş sokakları, eski medreseleri ve suskun minareleri arasında yürürken şunu fark ettim: Gerçek yatırım, yerel dokuyla uyumlu olanıdır.
Forum, yatırım ve gelecek
IV. Taşkent Yatırım Forumu’nda imzalanan 30,5 milyar dolarlık anlaşmalar, sadece kağıt üzerinde kalmayacak. Çünkü bu forum, reformla harmanlanmış jeopolitik aklın, dijital altyapı tutkusu ile buluştuğu bir dönüm noktasıydı.
. 2023’te 11 milyar dolardı, 2025’te 30,5 milyar dolara ulaştı.
. Enerji ve teknoloji yatırımları toplamın %54’ünü oluşturdu.
. IMF: Özbekistan’ın GSYH’si 2025’te %6,3 büyüyecek (dünya ortalaması: %3,1)
Ve biz şunu gördük: Yatırım sadece sermaye değil, güven, vizyon ve ortak değer üretimidir.
Taşkent’ten Urgenc’e, Urgenc’ten Hiva’ya uzanan bu yolculuk, bana bir şey öğretti.
Ekonomik gelecek yalnızca sermayenin değil, hikâyelerin, vizyonların ve cesaretin meselesidir.
Belki de hepimizin yeni medeniyetleri inşa etmek için biraz yatırımcı, biraz gezgin ve biraz da hayalperest olmaya ihtiyacı var.
