Yeni bir bilimsel araştırma, insan beyin dokusunda yüksek seviyelerde mikroplastik (MNP) tespit edildiğini ve bu seviyelerin demans hastalarında daha da yüksek olduğunu ortaya koydu. Brain Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, mikroplastiklerin beyinde birikerek nörolojik sağlık üzerinde ciddi riskler oluşturabileceği vurgulanıyor.
Demans Hastalarında Mikroplastik Seviyeleri 3-5 Kat Daha Yüksek
Ottawa Üniversitesi Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Nicholas Fabiano liderliğindeki araştırma ekibi, insan beyninin ortalama olarak bir çay kaşığı dolusu mikroplastik ve nanoplastik içerdiğini belirledi. Ancak, demans tanısı almış bireylerde bu seviyelerin 3 ila 5 kat daha yüksek olduğu gözlemlendi.
Araştırma, beyin dokularında tespit edilen mikroplastik yoğunluğunun, karaciğer veya böbrek gibi diğer organlara kıyasla 7 ila 30 kat daha fazla olduğunu gösterdi. Bu bulgular, mikroplastiklerin kan-beyin bariyerini aşarak doğrudan nörolojik sistem üzerinde etkili olabileceğini düşündürüyor.
“2016’dan 2024’e kadar geçen sekiz yıl içinde, beyin dokularındaki mikroplastik seviyelerinde dramatik bir artış gözlemledik. Bu durum, çevresel mikroplastik kirliliğinin hızla arttığını gösteriyor.” – Dr. Fabiano
Mikroplastikler Kan-Beyin Bariyerini Aşarak Birikiyor
Araştırmacılar, özellikle 200 nanometreden küçük parçacıkların serebrovasküler duvarlarda ve bağışıklık hücrelerinde yoğunlaştığını belirledi. Çoğunlukla polietilenden oluşan bu parçacıkların, kan-beyin bariyerini geçerek nörodejeneratif hastalıklarla bağlantılı olabileceği düşünülüyor.
Toronto Üniversitesi İç Hastalıkları Bölümü’nden Dr. Brandon Luu, mikroplastik maruziyetini azaltmanın basit yolları olduğuna dikkat çekti:
“Şişelenmiş sudan filtrelenmiş musluk suyuna geçmek, yıllık mikroplastik alımını 90.000 parçacıktan 4.000 parçacığa kadar düşürebilir. Şişelenmiş su, tek başına insanları ciddi miktarda mikroplastik alımına maruz bırakabilir.”
Ayrıca, plastik çay poşetlerinin demleme sırasında milyonlarca mikro ve nano parçacık saldığı belirtilirken, plastik kaplarda ısıtılan gıdaların da önemli bir risk faktörü olduğu vurgulanıyor.
Mikroplastiklerden Korunma Stratejileri
Araştırmacılar, mikroplastik maruziyetini azaltmak için şu önlemleri öneriyor:
• Plastik şişeler yerine filtrelenmiş musluk suyu kullanmak
• Yiyecekleri plastik kaplarda değil, cam veya paslanmaz çelik kaplarda saklamak
• Plastik çay poşetleri yerine kağıt veya metal filtreli çay süzgeçleri kullanmak
• Terleme yoluyla vücuttaki plastik bileşiklerin atılmasını destekleyen fiziksel aktiviteler yapmak
Mikroplastiklerin Beyindeki Etkileri Daha Fazla Araştırılmalı
Beyindeki mikroplastik birikiminin uzun vadeli sağlık etkilerini netleştirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor. Araştırmacılar, mikroplastik maruziyeti ile kronik sağlık sorunları arasındaki doz-yanıt ilişkisini ortaya koyabilmek için geniş çaplı insan çalışmalarına duyulan ihtiyacı vurguluyor.
Psikiyatri ve Psikoterapi Podcast’inin sunucusu Dr. David Puder, konunun önemine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Bu durum, pek çok insanın farkında olmadığı en büyük çevresel tehditlerden biri olabilir. Mikroplastiklere dair kapsamlı araştırmalara her zamankinden daha fazla ihtiyacımız var.”
Not: Hakemli Brain Medicine dergisinde yayımlanan araştırmaya ücretsiz olarak şu bağlantıdan ulaşılabilir: https://doi.org/10.61373/bm025c.0020.
